Lễ hội rước vua về làng ở Tiên Kiên

Du lịch lễ hội ở Phú Thọ luôn ẩn chứa nhiều điệu thú vị, mỗi địa phương lại có một lễ hội, một huyền tích, một bản sắc riêng khiến du khách luôn thấy ngạc nhiên và hào hứng tham gia trải nghiệm.

Lễ hội rước vua ở Tiên Kiên, Lâm Thao

Xã Tiên Kiên (Lâm Thao) có 4 di tích được công nhận là di tích lịch sử văn hóa cấp tỉnh cùng nhiều bản sắc văn hóa phi vật thể được bảo tồn, lưu truyền sâu rộng trong đời sống cộng đồng. Lễ hội Rước vua về làng vui Xuân (hay còn gọi là lễ cầu Đình) diễn ra tại Đình Cả là một trong những giá trị văn hóa quý báu đó.

Tương truyền rằng vùng đất Tiên Kiên là nơi Vua Hùng thường đi du ngoạn và luyện tập binh sĩ, nơi đây có nhiều gò, đồi san sát, thuận lợi cho việc cất giấu lương thực, vũ khí, luyện quân. Nhân dân đã lập đền thờ các vua Hùng và sau này xây dựng Đình làng thờ vọng các Vua Hùng và thần núi, gọi là Đình Cả. Tấm ngọc phả “Hùng Vương thập bát đại cổ truyền” còn ghi rõ: Di tích Đình Khuôn (tức Chấn Cổ Hữu Quang) là “tiền đồn cửa ngõ phía Tây Nam” của kinh thành Phong Châu thời dựng nước, thờ các vua Hùng thứ 16, 17, 18, đó là Hùng Tạo Vương, Hùng Nghi Vương và Hùng Duệ Vương – những người đã có công xây dựng và giữ nước. Đình đã được các triều vua Lê – Nguyễn phong sắc cho làng thờ phụng cùng với nghi lễ thờ tự, tế lễ tại Đình. Ngoài Đình Cả thờ các vua Hùng, ở Tiên Kiên còn có các dấu tích liên quan như: Miếu Giã – là nơi nhà vua và quân sĩ đi tập trận trở về nghỉ ngơi, nơi Vua ban các chiếu chỉ mới về quân sự; Ao Giang dùng để tắm ngựa và quân sĩ rửa chân tay; Chùa Quan Mạc là thao trường quốc gia luyện tập quân sự; giếng Vua In – nơi Vua tôi cùng uống chung dòng nước mát, được nhân dân địa phương lưu truyền gìn giữ sạch sẽ từ nghìn đời nay.

Lễ hội rước vua ở Tiên Kiên, Lâm Thao

Lễ hội rước vua ở Tiên Kiên, Lâm Thao

Tổ chức lễ hội rước vua về làng

Xưa kia, theo truyền thống hàng năm, cứ đến dịp mồng 10 tháng chạp, các cụ lại triệu tập các vãi để bàn vấn đề tổ chức lễ hội rước vua năm sau, tức là sang năm mới tổ chức đại tiệc hay sái lễ. Nếu là sái lễ thì chỉ cầu tại Đình chứ không rước, còn nếu là đại tiệc thì nghĩa là rước, chiều mùng 8 chồng kiệu, đến sáng mùng 9 ra bãi rước đón Vua về làng bản ăn Tết với nhân dân. Khi rước đến bãi hạ kiệu xuống, mọi người trải chiếu ra khắp đỉnh gò và tổ chức tế, hát xoan, hát hội, chờ đến khi gió thổi cờ bay mới rước về Đình Cả.

Trong lễ hội rước vua về làng, các lễ vật để ra đình làm lễ bao gồm thủ lợn, bánh chưng, bánh dày do dân làng Tam Giáp, nay là các xóm: Xóm Phường, xóm Lum, Xóm Cầu Nhân, Xóm Đuổng, Xóm Ma Gồ chuẩn bị. Thủ lợn phải cạo hết lông, rửa sạch ráy tai, mắt không được mở; bánh chưng được làm từ gạo nếp cái hoa vàng, lá dong để gói bánh là lá dong xanh, dây buộc bánh phải là dây giang chẻ bỏ cật và bỏ lòng, bánh chưng của các xóm dâng ra đình là bánh chưng vuông, giữa bánh có nhân đỗ và thịt lợn. Mỗi xóm dâng ra đình 3 chiếc bánh dày to, nặng khoảng 3 kg, được giã từ loại gạo ngon, dẻo, khi thổi xôi và giã bánh dày phải là nam thanh nữ tú, giã 3 quả, giã bằng chày tre non, khi bắt bánh phải chọn người trong sạch. Ngoài thủ lợn, bánh chưng, bánh dày, các xóm chuẩn bị lễ còn có rượu, muối, hoa quả, bánh kẹo. Từ sáng mồng 8 tháng Giêng mở cửa đình đón tiếp nhân dân đến thắp hương thờ cúng các vua Hùng, buổi chiều cùng ngày các cụ làm lễ chồng kiệu, vệ sinh, quét dọn, lau chùi đồ thờ tự và bài trí xung quanh.

Du lịch lễ hội >>> Rước kiệu Hùng Lô

Tại trung tâm lễ hội rước vua, xung quanh cắm cờ thần, trên nền trải chiếu hoa, chủ tế đại diện cho các quan viên và dân làng làm lễ khấn vái, cầu mong các vị thần linh phù hộ độ trì cho dân làng bản xã được an khang thịnh vượng, may mắn tốt đẹp, mưa thuận gió hòa, làm ăn tấn tới. Cầu cúng xong mọi người chờ bao giờ thấy có gió nổi, cờ bay có nghĩa là các vị thần linh đã bằng lòng chấp thuận lời cung thỉnh của dân làng, dân làng lại rước kiệu về đình, sửa lễ và các quan viên làm lễ tế tại đình. Tất cả các lễ vật được đem ra đình trước 7 giờ sáng ngày mùng 10 tháng giêng để các quan viên làm lễ tế. Sau khi tế lễ xong, các xóm để lại một mảnh thịt thủ, một bánh dày, một bánh chưng, phần còn lại mang về nhà trưởng khu để cùng thụ lộc.

Trong dịp diễn ra lễ hội rước vua còn có nhiều hoạt động văn hóa thể dục thể thao sôi nổi như cờ tướng, chọi gà, bóng chuyền, đẩy gậy, kéo co… thu hút đông đảo dân làng, cả con em quê hương đang công tác ở mọi miền đất nước và du khách thập phương cùng về tham gia.

Lễ hội rước vua về làng được tổ chức theo phong tục cổ truyền của nhân dân địa phương, gắn với tín ngưỡng thờ các vua Hùng. Đó chính là nét đẹp văn hóa tâm linh hướng về nguồn cội của dân tộc Việt Nam. Sau nhiều năm gián đoạn, ngày nay lễ hội được khôi phục nhằm giáo dục về lịch sử cội nguồn, những nét đẹp văn hóa truyền thống của dân tộc cho các tầng lớp nhân dân, nhất là thế hệ trẻ ngày nay, thông qua đó cũng góp phần quảng bá sâu rộng hơn các tín ngưỡng thời Hùng Vương trong nước và cả quốc tế.